«مركز بررسی‌های اسلامی»، با هدف نشر و اشاعه فرهنگ و تفكر اصیل اسلامی در مقیاسی وسیع و جهانی، در دهه 50 شمسی، توسط آیت الله سیدهادی خسروشاهی، در حوزه علمیه قم تأسیس شد و بلافاصله به عنوان یكی از واحدهای فرهنگی- علمی وابسته به حوزه علمیه شكوفای قم، فعالیت‌های خود را در عرصه‌های مختلف آغاز كرد و در نخستین گام‌ها، موفق به ارائه برنامه هایی نو در ساحت اندیشه اسلامی و عرضه و نشر كتاب ها و رسائل فكری شد كه ویژگی‌ اصلی آن توجه به مقتضیات زمان و مكان و شناخت نیازهای جدید و عصری بود.

البته با توجه به فشارهای سیاسی حكومت سابق، بخصوص مخالفت‌ها و اشكال تراشی‌های سازمان های رسمی وابسته به دولت، مركز به ثبت نرسید، ولی با پشت سرنهادن مراحل مختلف، و بعد از انقلاب اسلامی با موافقت «وزارت ارشاد اسلامی» به طور رسمی به ثبت رسید و فعالیت‌های خویش را در قلمروهایی متعدد پی گرفت و گسترش داد.

مركز بررسی‌های اسلامی، با الطاف خداوند متعال، با اتكا به سابقه 40 ساله خویش و تجربیات متعدد فرهنگی و علمی، در شرایط فعلی، با واحدهای هشتگانه زیر به فعالیت‌های خویش ادامه می‌دهد و در جهت پركردن خلأ‌های فكری و فرهنگی نسل جوان گام بر می‌دارد:

1- واحد تحقيقات و پژوهش 2- واحد تاريخ،‌ اسناد و خاطرات 3- واحد اينترنت و فضای مجازی 4- واحد نشر الكترونيك 5- واحد نشريات 6- واحد انتشارات 7- واحد پخش و توزيع 8- واحد كتابخانه

*****

مركز بررسی‌های اسلامی براساس اساسنامه مدون و به ثبت رسیده خویش، تأسیس كتابخانه‌های تخصصی یا تحقیقاتی و عمومی را به عنوان یكی از اهداف خویش تعریف نموده است كه ذیلاً مورد اشاره قرار می‌گیرد:

«ماده 8 ـ اهداف و موضوع‌ فعالیت موسسه به شرح زیر است:

1ـ تأسیس و اداره كتابخانه‌های تخصصی، تحقیقاتی و یا عمومی
2ـ انجام مطالعات و تحقیقات در موضوعات متناسب با اهدف موسسه و اجرای طرح‌های پژوهشی
3ـ ترجمه متون و كتابهای جدید به زبان‌های خارجی بالعكس…
4ـ تشكیل جلسات گفت‌وگو، انجمن‌ها، كنفرانس‌ها و سمینارها در موضوعات مختلف مرتبط با اهداف موسسه و نیز برگزاری و تدارك همایش‌های علمی و فرهنگی.
5ـ تأسیس و اداره مراكز اطلاع‌رسانی و ارائه خدمات به اساتید، طلاب، دانشجویان و سایر علاقمندان و تولید و عرضه نرم افزارهای كامپیوتری، متناسب با فعالیت‌ها و اهداف مؤسسه
6ـ برقراری ارتباط با مراكز علمی و فرهنگی داخل و خارج از كشور و انجام تبادل فرهنگی از طریق مبادله خدمات و كالاهای فرهنگی، كتاب، مطبوعات و نرم‌افزار…»

روشن است كه بخش مهمی از این رسالت‌ها ، منوط به ایجاد كتابخانه‌ای شاخص است و بدون تأسیس كتابخانه‌ای منظم و مجهز، گذشته از عدم تحقّق بند 1 ماده 8، و دیگر بندها را نیز آنگونه كه بایسته و شایسته است، نمی‌توان محقق و عملی كرد.

از این رو، و در راستای جامه عمل پوشاندن به اهداف چندگانه مركز بررسی‌های اسلامی ، تأسیس كتابخانه عمومی مركز مورد اهتمام مؤسس مركز و هیئت مدیره محترم آن قرار گرفته و با عنایات خداوند متعال، اكنون در آستانه بهره‌برداری و تقدیم آن به جامعه علمی و فرهنگی قرار دارد و امید است كه با توجه به ویژگی‌ها و مختصاتی كه دارد و با توجه به شرایط فعلی حوزه علمیه قم و بخصوص فضای وسیعی كه كتابخانه در آن ساخته شده است، گامی درجهت رفع نیازهای علمی و تحقیقاتی به شمار بیاید و خیل عظیم طلاب و دانشجویان و مراكز متعدد علمی و حوزوی و دانشگاهی و فرهنگی از آن منتفع شوند.

توجه به این نكته در عین ضروری بودن ، نشان از نقش ویژه و بسیار خاص كتابخانه مركز دارد كه محل احداث كتابخانه مركز بررسی‌های اسلامی، منطقه پردیسان قم است كه هم اكنون بیش از 10 هزار طلبه و روحانی و خانواده های آنها را در خود جای داده و در آن سكونت یافته اند و البته به زودی ساكنین 10 هزار واحد ساخته شده «مسكن مهر» هم به آنها اضافه خواهند شد.

این در حالی است كه مراكز و دانشگاه‌هایی چون: دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، پژوهشكده باقرالعلوم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، موسسه شیعه‌شناسی، و امثال آن، همگی در آن منطقه قرار دارند، بی‌آنكه تمهیدی به لحاظ كتابخانه عمومی در آنجا اندیشیده شده باشد.

مشخصات كتابخانه «مركز بررسی‌های اسلامی» :

کتابخانه عمومی «مرکز بررسی‌های اسلامی» دارای ویژگی‌ها و مشخصات و امکاناتی است که می‌توان گفت جوابگوی نیازهای خیل انبوه اهل علم خواهد بود و می‌تواند نمونه‌ای از یک مرکز فرهنگی با استانداردهای بین‌المللی به شمار برود که از جنبه‌های مختلف نسبت به کامل بودن آن اندیشیده شده و اهتمام لازم به کار گرفته شده است که به بخشی از این ویژگی‌ها و مشخصات و امکانات علمی، اداری و رفاهی کتابخانه اشاره می‌کنیم:

کتابخانه عمومی «مرکز بررسی‌های اسلامی» در زمینی به مساحت 5000 مترمربع با 4000 متر زیربنا در 4 طبقه طراحی شده است.

برای ساخت این مجموعه عظیم، از تیم مهندسی «ارگ بنیس» که یکی از مجرب‌ترین تیم‌های مهندسی کشور به شمار می‌رود، کمک گرفته شده است و نقشه کل ساختمان توسط این گروه تهیه، طراحی و آماده شده است و زیر نظر مهندسین مجرب موسسه «نورگستر» اجرا می‌شود و از این رو نحوه ساخت کتابخانه و به خصوص معماری داخلی و خارجی آن از برجستگی‌های لازم برخوردار است.

با توجه به اینکه کتابخانه در قالب یک محوطه وسیع علمی قرار گرفته و از چند سو در نزدیکی مراکز مختلف علمی دیگر مانند دانشگاه مفید و دانشگاه قم قرار داد، برای طراحی و ساخت آن گزینه‌های پنجگانه زیر در نظر گرفته شده است:

1- محوطه و حیاط مرکزی با توجه به فضای نیمه باز کتابخانه و اطراف آن
2- تأمین نور کتابخانه از طریق کنترل نور روز به عنوان هدف و توجه به مفهوم مخزن
3- جداسازی تردد و فضای خواهران و برادران و حل فضاها در طبقه همکف
4- ایجاد فضایی شفاف جهت رهیابی داخل به خارج و نمایان بودن دسترسی‌ها
5- الهام و بهره‌گیری از مظاهر معماری اسلامی – ایرانی

بدین ترتیب ساختمان کتابخانه مرکز بررسی‌های اسلامی، پس از بررسی‌های متعدد با توجهبه اقلیم پروژه و با توجه به عملکرد فعلی و آینده آن و با توجه به الگوهای بومی منطقه، طراحی و ساخته شده است.

از این بخش که بگذریم، نوبت به بخش‌های مختلف کتابخانه و ظرفیت‌های پیش بینی شده در آن می‌رسد که فعلاً در سه محوطه: زیرزمین، طبقه همکف و طبقه اول قابل توصیف است:

1- زیرزمین با مساحتی بالغ بر 1278 متر شامل بخش‌های زیر است:

– مخزن کتاب با ظرفیت 100هزار جلد کتاب در حدود 500 مترمربع
– سالن اجتماعات یا محل برگزاری همایش‌ها با ظرفیت 150 نفر در 200 مترمربع
– اتاق صحافی همراه با سرویس‌های ضروری بهداشتی، آبدارخانه و تأسیسات

2- طبقه همکف یا سالن مطالعه مشتمل بر بخش‌های زیر:

– سالن مطالعه آقایان با ظرفیت اولیه 160 نفر با حدود 320 مترمربع
– سالن مطالعه بانوان با ظرفیت 160 نفر در بیش از 325 مترمربع
– محوطه انتخاب کتاب 40 مترمربع
– محوطه سمعی – بصری در 60 مترمربع
– مخزن نشریات و کتب مرجع با مخزن باز موقت با ظرفیت 15000 جلد کتاب در حدود 80 مترمربع

3- طبقه اول یا فوقانی که مشتمل بر بخش‌های زیر است:

– تعداد 3 اتاق در بیش از 92 متر که جهت سکونت و استفاده محققینی که بخواهند برای مدتی در محل کتابخانه اقامت نمایند، ساخته شده است (به اضافه امکانات رفاهی).
– بخش اداری شامل دفتر مدیریت و 6 اتاق در 180 مترمربع
– سالن و نمازخانه جهت انجام فرائض مذهبی
– «مهمان‌سرا» برای اقامت مهمانان داخلی یا خارجی، واحدی مستقل در بیش از 174 متر با امکانات لازم

بدین ترتیب و بر اساس آنچه به اجمال ذکر شد، مرکز بررسی‌های اسلامی، کتابخانه‌ای را آماده بهره‌برداری می‌نماید که در نوع خود جامع بوده و امکانات و شرایط مناسبی دارد که طبیعتاً جوابگوی مراجعین خواهد بود و سالن همایش‌ها و اتاق محققین و اتاق صحافی و نمایشگاه، در کنار سالن مطالعه جداگانه برای آقایان و بانوان، از امتیازات آن به شمار می‌رود.

پیش‌بینی بخشی برای آرشیو و نگهداری اسناد و نشریات از دیگر ویژگی‌های این کتابخانه است که در آن، منابع و اسنادی که از نیم قرن پیش توسط مؤسس محترم جمع‌آوری شده و علاوه بر ایران، نشریات بسیاری از کشورهای دیگر را هم در برمی‌گیرد.

همچنین فصل‌نامه‌ها، ماهنامه‌ها و سایر نشریات جدید هم پس از تکمیل و صحافی به تدریج به مخزن کتابخانه اضافه خواهد شد.

برای تسهیل در امر مطالعه، امکان استفاده از نرم‌افزارهای اسلامی و آثار بزرگان دینی به وسیله شبکه کامپیوتری در سالنی مجزا در کتابخانه برای مراجعه‌کنندگان فراهم شده است.

با توجه به اینکه مؤسس محترم این مجموعه عظیم، آن را به حوزه علمیه و اهل علم اهدا نموده و کتابخانه شخصی خویش را هم که مشتمل بر ده‌ها هزار جلد کتاب، نشریه، اسناد تاریخی، عکس و منابع آرشیوی است، برای استفاده عموم وقف نموده است؛ امید می‌رود که این عمل از نظر دانشمندان، دانشوران، عالمان و محققان تلقی به قبول شود و با حسن نظر و بذل توجه، با اهداء کتاب‌ها و کتابخانه‌های شخصی، مرکز بررسی‌های اسلامی بتواند خدمتی در خور و مناسب به کتاب دوستان و اصحاب تحقیق و پژوهش حوزه علمیه قم ارائه نماید.

و اکنون به یاری خدا با بازگشایی فاز نخست، کتابخانه مرکز بررسی‌های اسلامی، پذیرای قدوم اهل مطالعه و تحقیق می‌باشد و امید می‌رود که به زودی این کتابخانه با توسعه لازم و گسترش مخزن به یکی از غنی‌ترین و جامع‌ترین کتابخانه‌های استان قم تبدیل شود.

مدیریت کتابخانه مرکز بررسی‌های اسلامی

آدرس کتابخانه :

شهرک پردیسان – بلوار دانشگاه – خیابان سلمان – کتابخانه مرکز بررسی‌های اسلامی