سید جمال‌الدین اسدآبادی

هر كس موافق روح تربيت و مقتضيات خاص شخصيت خود به اشياء و اوضاع و احوال و اشخاص نظر مي‌كند.

زندگي بيشتر از آنكه والاييها را مجسم سازد انسان را در مسائل عادي غرق مي‌كند .

چنانكه در ديگر سرزمين‌ها صدها انسان بزرگ و نمونه كامل ، تربيت كرد…..

بنابراين اميد است كه پس از اين مطالعاتي كه درباره تاريخ فلسفه اسلامي يا ايران اسلامي چيزي مي‌نويسند ـ بجز دهها كتاب كه درباره سيد نوشته شده است.

اين است كه مي‌گويم : ” عالمان دين و طلاب راستين ، بايد بدانند كه غير از عروة الوثقاي مرجع اسبق ، مرحوم سيد محمد كاظم يزدي ، عروة‌الوثقاي ديگري نيز هست.

شاعر بزرگ و بلندآوازه عراقي ، محمد مهدي الجواهري ، در قصيده‌اي بلند ( 74 بيت ) و با صلابت ، كه از نظر وزن و روي ، به استقبال يكي از قصايد معروف ابوالعلاي معري 27 سروده است.

آشنايي من با مرحوم سيد جمال الدين و آثار او از سالهايي آغاز مي‌شود كه در نجف اشرف بسر مي‌بردم.

با مطالعه‌ احوال‌ سید جمال‌الدین‌ اسد آبادی‌ نوعی‌ سرگشتگی‌ درباره‌ محل‌ و فضای‌ تولد و چگونگی‌ نشو و نمای‌ وی‌ به‌ محقق‌ دست‌ می‌دهد.

بعضی‌ از تاریخنگاران‌ سید جمال‌الدین‌ اسدآبادی‌ را متهم‌ به‌ شركت‌ و عضویت‌ در انجمن‌ فراماسونری‌ قاهره‌ كرده‌اند، در این‌ باره‌ توضیح‌ دهید.

در 14 اسفند ماه‌ 1373، بمناسبت‌ سالگرد رحلت‌ سید جمال‌ الدین‌ اسد آبادی‌، روزنامه‌ « همشهری‌ » مصاحبه‌ای‌ با استاد سید هادی‌ خسروشاهی‌ داشت‌.

فكر می‌كنید اگر سید در مبارزات‌ خود پیروز می‌شد، می‌توانست‌ به‌ آرمانهای‌ خود تحقق‌ بخشد و یا اینكه‌ مقهور واقعیات‌ موجود جامعه‌اش‌می‌گردید.

عليرغم‌ تحقيقات‌ فراوان‌، هنوز هويت‌ سيدجمال‌ در پرده‌هايي‌ از ابهام‌ باقي‌ مانده‌ است‌ و اقوال‌ زيادي‌ در خصوص‌ مليت‌ ايشان‌ وجود دارد.