آية الله سيدرضى شيرازى

سؤال: حضرتعالى راجع به سابقه علمى امام موسى صدر خاطره خاصى داريد؟
جواب: من درست بخاطر دارم كه در سال 1365 هـ . ق، يعنى متجاوز از نيم قرن پيش، مرحوم آية الله العظمى، شيخ الفقهاء، شيخ محمدكاظم شيرازى، بقصد زيارت آستان قدس رضوى به ايران آمدند. و در قم به منزل مرحوم آية الله فيض وارد شدند. ديد و بازديد علمأ و فضلا زياد بود ولى بعلت مناسبات خانوادگى معظم له با مرحوم آقاى سيداسماعيل صدر ـ جد آقا موسى ـ آقاى آقاموسى صدر، ديدار بيشترى داشتند و در واقع مى توان گفت اغلب روزها به ديدار شيخ مى آمدند.
مرحوم شيخ محمدكاظم مرد بحّاثى بود و هيچ وقت ديده نشده بود كه مجلس ايشان خالى از بحث علمى باشد و در واقع روش ايشان در اين امر، پرورش روح جستجوگر طلاب بود، و از همين باب بود كه هر وقت آقاموسى مى آمدند، شيخ او را به صحبت علمى مى كشيدند.. البته آقاموسى در آن زمان گويا تازه در درس خارج آقايان قم حاضر مى شدند… من احساس مى كردم كه مرحوم شيخ در اين بحث و برخوردها با آقاموسى، خيلى مبتهج و مسرور ميشود از درك علمى اين طلبه جوان. و بالاخره مرحوم شيخ ذوق و فهم و شعور علمى ايشان را مورد تحسين قرار مى دادند و آتيه درخشانى براى ايشان پيش بينى مى كردند. اين يك خاطره بود از آن سفر، كه اينجانب هم در قم بودم و مربوط به پنجاه سال پيش است.
خاطره ديگرى هم دارم از سفرى كه ما از طرف آية الله بروجردى به مؤتمر قدس رفتيم. مؤتمر در عمان بود. من بودم و آقاى نجفى شهرستانى و دكتر محمود شهابى كه در واقع هر سه نفر از طرف آقاى بروجردى بوديم. پس از ده روز كه در اردن بسر برديم، به لبنان رفتيم، كه آقاموسى تازه توانسته بود مجلس اعلاى شيعيان را تأسيس كند. در آن سفر موقعيت خاص آقاى صدر بر ما روشن گرديد كه طبق گفته لبنانى ها، شرف الدين جوان آمده بود ـ خرج اليناشرف الدين شاباً ـ و در همان سفر ما تابلوهائى ديديم كه بر در و ديوار آويزان بود و در آنها نوشته شده بود: الامام بحق، موسى الصدر.
ما 12 روز در لبنان مانديم. يكى دو مرتبه هم به صور رفتيم. شخصيت آقاموسى در آنجا بسيار محبوب و براى عموم، رهبرى ايشان محرز بود.
سؤال: از دوران تحصيل ايشان در نجف خاطره اى نداريد؟
جواب:من در دورانى كه ايشان به نجف رفتند، درنجف نبودم ولى مى دانم كه در درس مرحوم آية الله خوئى شركت ميكردند و در آن مجلس حرف ميزدند و گفتگو ميكردند و البته در آن زمان اين روش، خيلى معمول نبود، يعنى مستشكلين درس ايشان زياد نبودند و مرحوم آقاى خوئى نوعاً اگر كسى حرفى براى گفتن نداشت، اجازه نميدادند كه وقت ديگران را بگيرد.
سؤال: نظر خود حضرتعالى، بطور كلى درباره امام موسى صدر چيست؟
جواب:بنظر اينجانب در ميان اعقاب مرحوم آقاسيد اسماعيل صدر، آقاسيدحسن مؤلف كتاب: تأسيس الشيعه العلوم الاسلام، نابغه اى بود، ولى آقاى آقاموسى عقل مدبر بود، مدير بود، حسن بيان داشت. حسن ظاهر و باطن داشت. و با عقل و تدبير و حسن سياست، توانسته بود وحدت مسلمانان شيعه و سنى را تحقق بخشد، و استقلال شيعه را پس از قرون متمادى، بدست آورد و بآنها عزت ببخشد.
در يك كلمه آقاى آقاموسى صدر، فرد فوق العاده و جامع الاطراف بود و در ميان اقران خود بى نظير يا كم نظير بود.
تهران: آذر ماه ـ 1374

منبع : فصلنامه تاریخ و فرهنگ معاصر