در مقدمه اشاره به این نكته ضروری است كه بانی اصلی برگزاری این كنفرانس علمی در عراق آقای دكتر مهندس سیدمحمدعلی شهرستانی بود كه 82 سال قبل ـ سال 1932 میلادی ـ در كربلا به دنیا آمد و ضمن تحصیل علوم اسلامی در حوزه‌ها، تا سطح دروس خارج، به دریافت درجه دكترای مهندسی از معروف‌ترین دانشگاه‌های انگلستان نایل آمد… و بعدها به موازات خدمات علمی ـ فرهنگی در اجرای برنامه‌های مهندسی ـ فنی در كشورهای مختلف، از جمله ایران، عراق، مالزی و عربستان به فعالیت پرداخت و علاوه بر توسعه حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام در مشهد، و برداشتن دیواری ضخیم از داخل حرم بدون آنكه آسیبی به گنبد برسد كه مورد تعجب و تحسین كارشناسان بین‌المللی قرار گرفت، جاده‌‌های مواصلاتی و چادرهای حجاج را در منی و عرفات سامان داد و بزرگترین مخزن آهنی را در منی بنیان نهاد و كارخانه سیمان را در آبیك ایران راه‌اندازی كرد و توسعه حرم امامان را در كاظمین با برداشتن ستون‌هایی كه گنبد را نگهداری می‌كردند و سپس به اجرای طرح ایجاد صحن جدید امامان در كاظمین و ایجاد یك صحن جدید زیرزمینی در كربلا و مسقف‌نمودن صحن فعلی امام حسین علیه‌السلام اقدام نمود و هم‌اكنون به رغم كهولت سن (بالاتر از هشتاد سال) با جدیت تمام در اجرای طرح بازسازی بارگاه امامان در سامرا ـ پس از تخریب كامل آن به دست وهابی‌ها ـ می‌كوشد…

در سطح بین‌المللی نیز دكتر شهرستانی ساخت پل‌های فلزی متحرك (SPAN ) را در بعضی از كشورها اجرایی نمود و بزرگترین كارخانه شكر را آماده بهره‌برداری ساخت و به‌خاطر همین فعالیت‌های مهندسی علمی در سطح جهانی، مدال طلای دانشگاههای آمریكا را به خود اختصاص داد و یونسكو نیز در مسائل مربوط به معماری اسلامی در جهان، از نظریات او بهره‌مند گردید.

دكتر شهرستانی ضمن تأسیس «دانشگاه بین‌المللی علوم اسلامی در لندن»، فصلنامه علمی و وزین «الجامعه الاسلامیه» را ـ به زبان عربی و انگلیسی ـ از لندن منتشر نمود و آثار علمی ـ مذهبی خود را توسط این دانشگاه منتشر ساخت كه از جمله آنهاست: النهضه الحسینیه و صلتها بقاعده اللطف، ازمه الحضاره المعاصره اطروحه الخلاص و الاستراتیجیه الاسلامیه للتطویرالتكنولوجی و: التصور الاسلامی للتنویر، بین‌النظریه و التطبیق (این بحث را نخست در كنفرانس فلاسفه آفریقا ـ آسیا در دانشگاه قاهره در سال 1994 م، ارائه نموده بود).

تأسیس «مؤسسه جهانی خدمات اسلامی» ـ WOFIS ـ كه یك بنیاد خیریه و غیرانتفاعی عام و مستقل است، یكی دیگر از اقدامات خداپسندانه دكتر شهرستانی است.این مؤسسه، علاوه بر كارهای خدماتی و خیریه، كتاب‌ها و رساله‌های مربوط به تعلیمات اسلام از دیدگاه اهل بیت علیهم‌السلام را به بیش از 12 زبان ترجمه و طبق گفته دكتر شهرستانی، در میلیون‌ها نسخه چاپ و در سطح جهانی آن‌ها را به‌طور رایگان توزیع نموده است. مركز این مؤسسه لندن بود ولی بیشتر كارهای ترجمه و فرهنگی را هم اساتید محترم و برادران «نوری» در تهران انجام می‌دادند كه همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

گزارشی از كنفرانس

در تاریخ 11 و 12 فروردین ماه، در دانشگاه بزرگ كوفه با همكاری دانشگاه بین‌المللی علوم اسلامی لندن، همایش بزرگداشتی تحت عنوان «السیدهبه الدین الحسینی الشهرستانی، مسیره اجتهاد و سیره جهاد» برگزار نمود كه جمعاً 42 نفر از شخصیت‌های فرهیخته و برجسته علمی عراق، ایران، لبنان و انگلستان و… در آن شركت داشتند.

غیر از جلسه نخستین و افتتاحیه كه در سالن عمومی «شهید سیدمحمدباقر حكیم» در دانشگاه كوفه، و با حضور اساتید و فضلا و جمع كثیری از دانشجویان دانشگاه و طلاب حوزه علمیه نجف و نمایندگان بعضی از مراجع عظام برپا شد، بقیه جلسات در سالن‌های دیگر دانشكده ادبیات دانشگاه كوفه برگزار گردید. جلسه نخستین پس از قرائت آیاتی از قرآن مجید، با سخنرانی استاد دكتر عبدالرزاق عبدالجلیل عیسی (رئیس دانشگاه كوفه) و دكتر سیدمحمدعلی شهرستانی (رئیس دانشگاه بین‌المللی علوم اسلامی لندن) و نیكداشتی از استاد دكتر مهدی محقق (از تهران) آغاز شد و سپس ریاست جلسه را آیت‌الله علامه سیدمحمد بحرالعلوم به عهده گرفت و اساتید محترم به ایراد سخنرانی و عرضه مقالات خود پرداختند.

از جمهوری اسلامی ایران، اساتید محترم آقایان: دكتر مهدی محقق، سیدمحمدرضا جلالی، سیدهادی خسروشاهی، رسول جعفریان، احمد مسجدجامعی، رضا مختاری و شیخ محمدحسون شركت داشتند و هر كدام درباره یكی از مسائل مرتبط به آثار علمی و عملكرد فكری ـ فرهنگی علامه سیدمحمد علی هبة‌الدین شهرستانی سخنرانی كردند.

موضوعات مباحث مطرح‌شده توسط اساتید ایرانی عبارت بود از: تأثیر مكتب علمی كاظمین بر ایران در زمان علامه شهرستانی (رسول جعفریان)، تعدد فرهنگی در دیدگاه هبة‌الدین شهرستانی (احمد مسجد جامعی) علامه شهرستانی و مسئله گیتا‌شناسی در كتاب اسلام و هیئت (سیدهادی خسروشاهی)، و نقش اجازات در علم حدیث (سیدمحمدرضا جلالی) از ابوریحان بیرونی تا هبة‌الدین شهرستانی (دکتر مهدی محقق) كوشش هبة‌الدین شهرستانی در مسئله رویت هلال…(شیخ رضا مختاری).

در پایان بخش اول جلسه افتتاحیه، رئیس دانشگاه بین‌المللی علوم اسلامی دكتر شهرستانی ـ و رئیس دانشگاه بزرگ كوفه (دكتر عبدالرزاق العیسی) نشان‌های زرین كنفرانس را به اعضای ایرانی شركت‌كننده در كنفرانس و بعضی از شخصیت‌ها و اساتید دانشگاههای عراق، اهدا كردند و سپس، جلسه با ریاست دكتر حسن عیسی الحكیم ادامه یافت و دیگر اساتید، مقالات خود را ارائه نمودند.

یكی از سخنرانان اصلی این كنفرانس استاد سیدهادی خسروشاهی از حوزه علمیه قم بود كه درباره مقام و موقعیت علمی آیت‌الله علامه سیدمحمدعلی هبة‌الدین شهرستانی و سپس كتاب ارزشمند او كه تحت عنوان «الهیئت و الاسلام» در یك قرن پیش در بغداد چاپ شده و بعدها به زبان‌های مختلف از جمله: فارسی، انگلیسی، اردو، هندی و تركی ترجمه و منتشر شده است، به بحث و بررسی پرداخت و در پایان به پیشرفت بشر امروزی در گیتاشناسی و كشف بسیاری از اسرار جهان ستاره‌ها، كهكشان‌ها و… اشاره كرد و ضرورت ادامه تحقیق و بررسی حوزه‌های علمیه را در این موضوع یادآور شد و در ضمن اظهار تأسف نمود كه در اغلب حوزه‌های علمیه عصر ما، برخلاف روش پیشینیان، علومی مانند نجوم و هیئت و به اصطلاح «علم‌الفلك»، موردتحقیق و تدریس قرار نمی‌گیرد. در حالی‌كه باید محققان حوزه‌ها، درباره روایاتی مانند اینكه خداوند پیش از كره زمین و انسان و موجوداتی كه در آن زندگی می‌كنند: «هزاران هزار عالم و هزاران هزار آدم» ـ الف الف عالم و الف الف آدم ـ خلق كرده است، با استفاده از اكتشافات علمی امروز ـ به بحث و بررسی و پژوهش بپردازند.